แนวทางการดำเนินงาน

เพื่อให้การดําเนินงานแก้ปัญหาความยากจนในระดับพื้นที่ มีประสิทธิภาพ และเป็นไปในแนวทางเดียวกัน ศูนย์อํานวยการขจัดความยากจนและพัฒนาชนบทตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง กระทรวงมหาดไทย (ศจพ.มท.) จึงสรุปขั้นตอนการดําเนินงานแก้ไขปัญหาความยากจนแบบบูรณาการ เป็น ๕ ขั้นตอน ดังนี้
ขั้นตอนที่ ๑ ชี้เป้าชีวิต
ขั้นตอนที่ ๒ จัดทําเข็มทิศชีวิต(แผนที่ชีวิต)
ขั้นตอนที่ ๓ บริหารจัดการชีวิต
ขั้นตอนที่ ๔ ดูแลชีวิต
ขั้นตอนที่ ๕ การติดตาม และประเมินผล

ขั้นตอนที่ ๑ ชี้เป้าชีวิต
๑. ประชุมคณะกรรมการแก้ไขปัญหาความยากจนตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงจังหวัด(ศจพ.จ.) เพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับนโยบายการแก้ไขปัญหาความยากจน ด้วยกระบวนการบริหารจัดการครอบครัว ยากจน ๔ กระบวนการหลัก

๒. การสร้างชุดปฏิบัติการเพื่อเขาถึงครอบครัวยากจน(ทีมเคาะประตู) ในแต่ละตําบล ประกอบด้วย ปลัดตําบล พัฒนากร ผู้นําชุมชน (เช่น อช./ผู้นํา อช. /ผู้นําสตรี/ผู้นําอาชีพ) ครู กศน. เกษตรตําบล เป็นต้น โดยเฉลี่ยผู้นํา ๑ คน รับผิดชอบ ๒ หมู่บ้าน

๓. ชุดปฏิบัติการฯ ตรวจสอบข้อมูลและค้นหาครัวเรือนยากจนเป้าหมาย จากแห่ลงข้อมูล ๒ แหล่ง คือ (ก) ข้อมูล จปฐ. (ข) ข้อมูลจากเวทีประชาคม ชุดปฏิบัติการรวมกันศึกษาขอมูลเบื้องตนของครัวเรือน เป้าหมาย

๔. ชุดปฏิบัติการฯ ตรวจสอบข้อมูล ๒ แนวทาง คือ (ก) โดยกระบวนการชุมชนผ่านการจัดเวที ประชาคมและกระบวนการแผนชุมชน (ข) ชุดปฏิบัติการฯ ไปเยี่ยมศึกษาข้อมูลครัวเรือนเป้าหมายโดยตรง ภายใต้แนวคิด “ปฏิบัติการเคาะประตูบาน”

๕. ดําเนินการตามแนวทาง “ปฏิบัติการ ๔ ท” ซึ่งสรุปย่อได้ ดังนี้
ท ๑ : ร่วมกันพิจารณา ทัศนะ ต่อชีวิต ต่อการงาน
ท ๒ : ร่วมกันศึกษา ทักษะ ฝีมือแรงงาน
ท ๓ : ร่วมกันประเมิน ทรัพยากร ที่ดิน ปัจจัยการผลิต
ท ๔ : ร่วมกันวิเคราะห์ ตัดสินใจ สรุป ทางออก (แนวทางแก้จน)

๖. จําแนกกลุ่มเป้าหมายตามศักยภาพ สมรรถนะในการพัฒนาของครัวเรือนเป้าหมาย แยกได้
๒ กลุ่มหลัก คือ
(ก) กลุ่มที่ควรสงเคราะห์ เพื่อนําเข้าสู่กระบวนการสงเคราะห์ เชน พิการ ผู้สูงอายุ เป็นต้น
(ข) กลุ่มที่สามารถพัฒนาตนเองได้ เพื่อนําเข้าสู่กระบวนการพัฒนาตนเองและครอบครัว

๗. ชุดปฏิบัติการฯ พบปะเยี่ยมเยือนครัวเรือนยากจน เพื่อวิเคราะห์สาเหตุและเงื่อนไขความยากจน
รายครัวเรือน นําไปจัดทําสมุดบันทึกการแก้ไขปัญหาความยากจนรายครัวเรือน (Family Folder)
๘. สร้างความตระหนัก และยอมรับสาเหตุของปัญหาความยากจนของกลุ่มเป้าหมาย

ขั้นตอนที่ ๒ จัดทําเข็มทิศชีวิต/แผนที่ชีวิต
๑. กําหนดเป้าหมายการปฏิบัติการของกลุ่มเป้าหมาย เพื่อนําไปสู่ ๓ พ คือ มีวิถีชีวิตเศรษฐกิจ พอเพียง มีความสุขพอเพียง และครอบครัวอบอุ่นพอเพียง

๒. สร้างความเข้าใจร่วมกันระหว่างเจ้าหน้าที่/ผู้นําชุมชน (ชุดปฏิบัติการ)ที่ร่วมทีมดําเนินการ

๓. ชุดปฏิบัติการร่วมกันวิเคราะห์ต้นทุน ศักยภาพของครัวเรือนเป้าหมาย ศึกษาอาชีพ ทางเลือก ที่มี ความเป็นไปได้ และสอดคลองกับครัวเรือน และผู้เกี่ยวข้อง

๔. ชุดปฏิบัติการฯ ร่วมกับครัวเรือนยากจน จัดทําเข็มทิศชีวิต

๕. สร้างความเคารพในข้อผูกพันต่อเข็มทิศชีวิตที่จะเกิดขึ้น (MOU ระหว่างครัวเรือนยากจน กับชุด ปฏิบัติการฯ)

ขั้นตอนที่ ๓ บริหารจัดการชีวิต
๑. ครอบครัวยากจนบริหารจัดการชีวิต ตามเข็มทิศชีวิตของ ครัวเรือน ใน ๓ ส่วน คือ
ส่วนที่หนึ่ง คือ การบริหารจัดการชีวิตของครัวเรือนยากจนตนเอง เช่น การลด ละ เลิก เหล้า บุหรื่ การพนัน การเข้าไปเกี่ยวข้องกับยาเสพติด ประหยัด รู้จักใช้เงินอย่างมีเหตุผล การลดการบริโภคที่เกินความจําเป็น การจัดทําบัญชีครัวเรือน เพื่อเตือนในตนเองในการใช้จ่ายเงิน เป็นต้น
ส่วนที่สอง คือ การสนับสนุนจากชุมชนที่ครอบครัวยากจนดําเนินชีวิตอยู่ เช่น มีการช่วยเหลือ เกื้อกูลให้ครัวเรือยากจนในด้านเศรษฐกิจ การช่วยเหลือในเรื่องการแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบ ด้วยกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กองทุนแก้ไขปัญหาความยากจน (กข.คจ.) หรือการให้สงเคราะห์ด้านสวัสดิการชุมชน เป็นต้น
ส่วนที่สาม คือ การบูรณาการส่วนราชการ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อร่วมมือกันแก้ไข ปัญหา โดยยึดครอบครัวยากจนเป้าหมาย ยึดเข็มทิศชีวิต หรือแผนที่ชีวิต เป็นแนวทางการดําเนินงาน

๒. ชุดปฏิบัติการฯ ทีมงานในระดับอําเภอ/จังหวัด ประสานกิจกรรม/บูรณาการโครงการ ตามเข็มทิศ ชีวิตครัวเรือนยากจนเขาบรรจุในแผนพัฒนาทุกระดับ

๓. ภาคีพัฒนาทุกภาคส่วน รวมกันผลักดัน ขับเคลื่อน กิจกรรม การแก้ไขปัญหาครัวเรือนยากจนให้สําเร็จเป็นรูปธรรม

ขั้นตอนที่ ๔ ดูแลชีวิต
๑. ชุดปฏิบัติการฯ/ทีมงาน พัฒนาเข็มทิศชีวิต ติดตามความก้าวหน้าการบริหารจัดการ/ดูแลชีวิต โดยการมอบหมายให้เจ้าหน้าที่ (ปลัดตําบล พัฒนากร อปท. ครู กศน. เกษตรตําบล สาธารณสุขตําบล ฯลฯ) และ ผู้นําชุมชน (ผู้นํา อช./ผู้นําสตรี) รับผิดชอบเป็นรายครัวเรือน (จนท./ผู้นํา ๑ คน ต่อ ๓ ครัวเรือน เป็นต้น)

๒. ผลักดันให้ชุมชน (หมู่บ้าน) มีส่วนร่วมในการดูแลประคับประคองชีวิตและสนับสนุน ให้ ครัวเรือนเป้าหมาย สามารถดํารงชีวิตอย่างมีคุณภาพ

๓. ชุดปฏิบัติการฯ/ทีมงาน พัฒนาเข็มทิศชีวิตร่วมกับครัวเรือนยากจนเป้าหมาย ปรับปรุงเข็มทิศ ชีวิต/แผนที่ชีวิต ให้มีความสมบูรณ เหมาะสมยิ่งขึ้น ๔. ชุดปฏิบัติการฯ จัดเวทีชุมชนสะท้อนสภาพปัญหาในการดําเนินการเพื่อปรับปรุงแนวทางให้ดี ขึ้น และเสนอเป้าหมายครอบครัวยากจน ที่ต้องดําเนินการในปีต่อไป

ขั้นตอนที่ ๕ การติดตามและประเมินผล การติดตามและประเมินผล
เป็นสิ่งสําคัญที่การบริหารจัดการ ที่จะต้องมีการติดตามให้การดําเนินงานเป็นไปตามวัตถุประสงค์ และเป้าหมาย ดังนั้น การแก้ไขปัญหาความยากจนแบบบูรณาการ จําเป็นต้องมีกลไกการติดตามและประเมินผล ดังนี้
ระดับหมู่บ้าน/ตําบล ทีมปฏิบัติการตําบล/หมู่บ้าน ดําเนินการติดตามและประเมินผลการ ยกระดับรายได้ครัวเรือนยากจนเป้าหมายอยางจริงจัง และต่อเนื่อง โดยใช้แผนที่ชีวิตของครัวเรือนยากจนเป้าหมายเป็นเครื่องมือ
ระดับอําเภอ/จังหวัด ติดตามและประเมินผล รายงานผลความก้าวหน้าในการแก้ไขปัญหาความยากจนให้กระทรวงมหาดไทยทราบทุกวันที่ ๒๐ ของเดือน โดยให้นายอําเภอและผู้ว่าราชการจังหวัด กํากับ ดูแล ติดตามอย่างใกล้ชิด (ทั้งนี้ กลไกที่ต้องรับผิดชอบในการติดตามและประเมินผลการดําเนินงานแก้ไขปัญหาความยากจนแบบบูรณาการ ใช้กลไก ศจพ.จ/ศจพ.อ/ศจพ.ต/ศจ

 
 
 
 

 

 

แก้จน คนโคราช สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอจักราช ที่ว่าการอำเภอจักราช ถ.เทศบาล 1 ต.จักราช อ.จักราช จ.นครราชสีมา 30230Tel.044-399-259